تبلیغات
ارزشیابی توصیفی - ارزشیاب توصیفی و معلم و محورهای ان

ارزشیابی توصیفی

ارزشیابی توصیفی

هدف ارزشیابی خدمت به آموزش است ٬ نه در کمین نشستن برای غافلگیر کردن دانش آموز و محک زدن او با معیار آنچه «نمی داند» . فرهنگ موفقیت را می توان با کاربرد صحیح در آموزش و ارزشیابی بر فضای کلاس غالب کرد.
اطاعات حاصل از سنجش و ارزشیابی مستمر و نتایج حاصل از بررسی و داوری معلم از فعالیت های دانش آموز به منظور تعمق بخشی و گسترش یادگیری در کلاس (اندازه گیری ) باید به این پرسش معلم پاسخ دهد که این دانش آموز در کجا قرار دارد و من برای پیشرفت او چه می توانم بکنم ؟
دسته بندی ارزشیابی های آموزشی
۱- آغازین ۲- تکوینی (مستمر) ۳- تشخیصی ۴- پایانی (تراکمی)
اهمیت ارزشیابی تکوینی (مستمر)
ارزشیابی جزء جدایی ناپذیر و اساسی در فرایند یاددهی - یادگیری است به طوری که اگر معلم شکل اجرای آن را هرگونه انتخاب نماید اندکی ازآثار آموزشی آن نمی کاهد .
به علت اهمیت این ارزشیابی (تکوینی) در توصیف داده ها و ارتباط تنگاتنگ آن با ارزشیابی توصیفی به توضیح آن می پردازیم .
  • هدایت مداوم یادگیری دانش آموزان بر اساس تواناییهایشان به سمت تحقق انتظارات آموزشی و پرورشی .
  • اصلاح بهبود روش های آموزش و پرورش اعمال شده در کلاس درس
  • کشف راهکارهای متناسب با رشد هر دانش آموز تا او بتواند از مرز کنونی توانایی هایش فراتر برود .
  • پی بردن به جریان های روان شناختی موثر در یادگیری دانش آموزان و ارائه بازخورد لازم
  • آگاهی از چگونگی تشکیل ساختارهای ذهنی مربوط به دانش ٬ مهارت و نگرش اکتسابی و چگونگی فرایند و نحوه ی استفاده از آن در حل مسائل در شرایط و موقعیت جدید.
  • انطباق روش٬ برنامه ٬ وسایل و منابع آموزشی با نیازهای دانش آموزان .
  • کشف شکاف بین انتظارات آموزشی و پرورشی با دانش ٫ فهم ٬ مهارت و ... دانش آموزان و کمک به آنان برای کاهش این فاصله .
  • آگاهی معلم از اینکه در کلاس درس چه موضوعی را آموزش داده است و این که کدام قسمت آموزش به کار بیشتر نیاز دارد.
در واقع تفسیر نتایج ارزشیابی تکوینی به این منظور انجام می شود که مشکلات و نارسایها و بد فهمی های یادگیری هر یک از دانش آموزان مشخص شود . و نیز روشهای مناسب برای رفع آنها را به معلم و دانش آموزنشان دهد.

تعریف ارزشیابی توصیفی

امروزه نیازمند سیتم هایی از سنجش و ارزیابی هسیم که به هر دانش آموز به دیدهی حرمت نگاه کند . موهبت های طبیعی و انسانی او را بسیار بیشتر از آزمونهای سنتی نشان دهد .

طرح ارزشیابی توصیفی مشهور به ارزشیابی کیفی با هدف حذف نمره ٬ تجربه نو آورانه ی برخاسته از عمل در مقطع ابتدایی آموزش و پرورش ایران است . این طرح به صورت پیش آزمایشی در سال تحصیلی ۸۲-۸۱ اجرا و ارزشیابی شد .

منظور از روش های توصیفی در ارزشیابی توجه به رویکردی است که در آن معلم تغییرات و تحولات ایجاد شده دردانش آموزان را با فنون متفاوت بررسی کرده و به صورت مشروح بر اساس شاخصهای پیشرفت و با اهداف از پیش تعیین شده به اطلاع دانش آموزان و والدین می رسانند .

بررسی نظام ارزشیابی کشورهای مختلف جهان نشان می دهد استفاده از کارنامه توصیفی امری رایج و دارای سابقه ای طولانی است . در کشور فرانسه روش نمره گذاری استفاده از طیف یا عبارات توصیفی : بالاتر از استاندارد ٬ مطابق استاندارد٬ ناسازگار با استانداردو ... می باشد . در آلمان شش مقوله و یا طیف و در ژاپن استفاده از پنج مفهوم همراه با جملات توصیفی است . خلاصه اینکه در بسیاری از کشورهای مختلف جهان ٬ کارنامه فقط نمرات خام را شامل نگردیده و تمامی فعالیت ها و مهارت ها و نگرش کودک ٬ توصیف و ارزشیابی می شود . ارائه نمره صرف ضمن ایجاد رقابت ناسالم اضطراب ٬ یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را تحت الشعاع قرار داده و با ایجاد افسردگی ٬ بخش زیادی از منابع و استعدادهای بالقوه انسانس و اقتصادی را تلف می نماید . برخورد معلمان و والدین و ارزش بیش از حد قائل شدن به امتحان و تکرار بیهوده آن و استفاده ابزاری از آن باعث ایجاد دلسردی از تعلیم و تربیت ونوعی رهایی از درس و تحصیل محسوب می شود .

سیاست گزاران آموزش و پرورش ایران از سالهای آخر دهه ۷۰ شمسی تلاشهایی را برای بهبود ارزشیابی تحصیلی در دوره آموزش و پرورش عمومی آغاز کرده اند. تصویب آئین نامه امتحانات دو نوبتی به جای امتحانات سه ثلثی و مقررنمودن مصوباتی در زمینه ارزشیابی مستمر ٬ تصویب اجرای آزمایشی طرح ارزشیابی توصیفی و بالاخره تصویب اصول حاکم بر ارزشیابی در شورای عالی آموزش و پرورش از جمله فعالیت هایی است که در سالهای اخیر انجام شده است .

ارزشیابی کیفی – توصیفی الگویی کیفی است که تلاش می کند به عمق و کیفیت یادگیری همه جانبه دانش آموزان توجه کند و توصیفی از وضعیت یادگیری آن ها ارایه دهد که موجب اصلاح و بهبود و توسعه مهارت ها ، دانش ها و نگرش ها ی دانش آموزان می شود .

اهداف

  • فراهم نمودن زمینه مناسب برای حذف فرهنگ بیست گرایی .
  • بهبود کیفیت فرایند یاددهی – یادگیری .
  • تا کید بر اهداف آموزش و پرورش به جای تاکید بر محتوا از طریق توجه به فرایند یادگیری
  • فراهم نمودن زمینه های مناسب برای حذف حاکمیت مطلق امتحانات پایانی در تعیین سرنوشت تحصیلی دانش آموزان
  • افزایش بهداشت روانی محیط یاددهی - یادگیری .

در راستای تحقق این اهداف ارزشیابی توصیفی در پنج محور در نظام ارزشیابی تغییر و تحول ایجاد نمده است .

محور اول : تغییر تاکید از ارزشیابی پایانی به ارزشیابی تکوینی (مستمر)

در رویکرد سنتی ارزشیابی ٬ عمدتا معلمان ٬ تلاش می نمودند از نتایج یادگیری دانش آموزان ارزشیابی به عمل آورند و آن را به صورت نمره گزارش دهند . کمتر تلاش می شد که به نحوه و چگونگی یادگیری و بهبود آن توجه شود . در ارزشیابی سنتی ارزشیابی به عنوان آخرین حلقه فرآیند یادگیری تلقی می شود .در این الگوی جدید ارزشیابی ٬ معلم ٬ ارزشیابی را در خدمت یادگیری قرار می دهد ؛ لذا نگاه وی به آن کاملا تغییر می کند . ارزشیابیهای او به گونه ای است که به یادگیری بهتر بینجامد . لذا ضعفهای عملکرد دانش آموزان و قوتهای آنها ٬ برای این منظور بررسی می شود که راهی برای برطرف کردن و یا بهبود آنها یافت شود . نه این که صرفا ضعفها منعکس شود . همچنین این الگوی ارزشیابی ٬ موجب می شود معلم خود را همسفر یادگیری دانش آموزان بداند و با آنها در مسیر حرکت کند . نه کسی که در پایان راه ایستاده و منتظر است که مشاهده کند چه کسی زودتر به پایان راه (یادگیری) می رسد. با این توضیحات روشن می شود که ارزشیابی توصیفی کاملا پویا است و عنصری که پویایی آن را تشدید می کند ارائه بازخوردهای توصیفی است .

محور دوم : تغییر مقیاس فاصله ای (۲۰ - ۰ ) به مقیاس ترتیبی ( در حد انتظارو ...)

در طول سالیان دراز٬ مقیاس مورد استفاده در کشور ٬ مقیاس فاصله ای (نمره ۲۰ - ۰ ) بوده است و معلمان نتایج آزمونها را بر اساس آن به دانش آموزان و والدین ٬ بازخورد داده اند . این شکل از بازخورد به دلیل ابهام در تغییر و دقت زیاد در فواصل بین آن (۸۰ قسمت بیست و پنج صدمی ) ٬ رقابت برانگیز بوده به همین دلیل است که در طول این سالها ٬ نمره ی بیست بسیار مورد احترام و توجه بوده است . مقیاس ترتیبی (بیش از حد انتظار و ... ) این مشکلات را ندارد . کمتر ایجاد رقابت می نماید و انعطاف پذیری بیشتری دارد ؛ در طرح ارزشیابی توصیفی ٬ جایگزین نمره در کارنامه است .

محور سوم : تنوع بخشی به ابزارهای جمع آوری اطلاعات

فعالیت ارزشیابی تحصیلی با دو فعالیت جزئی : الف) جمع آوری اطلاعات ب) داوری در باره وضعیت یادگیری دانش آموز مشخص می گردد. در فعالیت نخست ٬ معلم اطلاعاتی را از وضعیت یادگیری دانش آموز جمع آوری می نماید . در شیوه سنتی این اطلاعات عمدتا از طریق آزمونهای مداد- کاغذی(امتحان ) با پرسشهای کلاسی جمع آوری می شد .اما در این طرح ابزارهای جمع آوری اطلاعات متنوع شده اند و علاوه بر آنها ابزارهای دیگری چون پوشه کار ٬ ابزارهای ثبت مشاهده ٬ تکالیف درسی و ازمونهای عملکردی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. این ابزار ها اطلاعات بیشتر و وسیع تری را برای معلم ٬ آماده می سازد و بنابر این هم اعتبار اطلاعات به سبب تنوع در ابزارها بیشتر می شود و هم قضاوت و داوری معلم واقعی تر و منصفانه تر خواهد شد . اساس کار در تنوع بخشی به ابزارهای گردآوری اطلاعات از وضعیت یادگیری دانش آموز واقعی تر کردن اطلاعات است که همان مشاهده کودک در حین فعالیت و بررسی آثار و محصولات یادگیری اوست .

محور چهارم : تغییر در ساختار کارنامه

کارنامه تحصیلی در ارزشیابی توصیفی «گزارش پیشرفت » نامیده می شود . به طور کلی مفصل تر و اندکی عمیق تر به گزارش رشد و پیشرفت دانش آموز می پپردازد . بر خلاف کارنامه کمی ٬ که شامل فهرستی از نام دروس و نمره ها است ٬ گزارش پیشرفت تحصیلی به شکل توصیفی ٫ از وضعیت دانش آموز اطلاعاتی به والدین می دهد . همچنین در این گزارش تنها به وضعیت درسی صرف توجه نمی شود٬ بلکه به ابعاد عاطفی ٬ جسمانی و اجتماعی توجه شده است . درگزارش پیشرفت تحصیلی والدین به روشنی در می یابند که درچه بخش از انتظارات آموزشی ٬ احتمالا کودکشان مشکلاتی دارند و با توجه به آن مشکلات توصیه هایی را برای بهبود عملکرد تحصیلی فرزندشان دریافت می نمایند.

محور پنجم : تغییر در مرجع تصمیم گیرنده درباره ارتقاء دانش آموز

در نظام سنتی ارزشیابی تحصیلی ٫ تصمیم گیری در باره ارتقاء به نمره های امتحان پایانی دانش آموز بستگی دارد . طبق شرایطی که از پیش تعیین شده است و بر اساس نمره های کسب شده مشخص می شود که آیا دانش آموز می تواند به پایه بالاتر ارتقاء یابد یا این که باید تکرا پایه بنماید ٬ این تصمیم گیری را حتی در سالهای اخیر به عهده رایانه گذاشته اند و رایانه به راحتی مشخص میکرد که فردی اجازه ارتقاء دارد یا نه .

اما در الگوی ارزشیابی توصیفی به سبب اینکه اطلاعات جمع آوری شده متنوع بوده ٬ و شامل داده های کمی و کیفی است . تحلیل و ترکیب این داده ها و تصمیم های آموزش مبتنی بر آن ٬ از جمله تصمیم گیری در باره ارتقاء یا عدم ارتقاء دانش آموزان به عهده ی معلم و شورای مدرسه است . در این الگوی ارزشیابی این تصمیم گیری به معلم تفویض اختیار شده است . زیرا وی لایق ترین فردی است که درباره دانش آموز می تواند تصمیم بگیرد.

ویژگیها

  • کاهش اضطراب و رقابت در بین دانش آموزان
  • توجه به اهداف تعلیم و تربیت و برنامه های درسی دانش آموزان
  • توجه به ارزشیابی مستمر و فرآیندی
  • فراهم سازی زمینه های درگیری مطلوب اولیا با امور تحصیلی دانش آموزان .
  • افزایش علاقه به یادگیری در دانش آموزان و یاددهی در بین معلمان
  • تغییر در نحوه قضاوت در باره عملکرد و ارتقا تحصیلی دانش آموزان .
  • تقویت اصل مشارکت ، همفکری و فعالیت در کار گروهی و تقویت روابط اجتماعی
  • توجه به روش های خود سنجی و همسال سنجی
  • توجه اساسی به بازخوردهای توصیفی به یادگیرندگان در حین فرآیند یادگیری
  • - کاهش وابستگی دانش آموزان به معلم
  • توجه به یادگیری عمیق .
ابزار کار
  • آزمون عملکردی
  • تکالییف درسی
  • پوشه کار
  • بازخورد
  • فهرست مشاهدات - چک لیست ها - برگ ثبت مشاهدات
  • گزارش ثبت

آزمون ها

  • آزمون مدادی کاغذی
    ازمون عملکردی
  • آزمون مدادی کاغذی شامل آزمون در خانه - ازمون کتاب باز و آزمون گروهی

آزمون عملکردی : آزمون های عملکردی با مهارت سرو کار دارند . مهارت در استفاده از فرآیند ها و شیوه های اجرایی و نیز مهارت در تولیدفرآورده ها . آزمون های عملکردی از فراگیران می خواهند که به انجام نوعی رفتار اقدام کنند نه اینکه صرفا سوالهایی را جواب دهند .

تکلیف درسی
تکلیف در واقع فراهم کردن موقعیت های مناسبی است که در آن دانش آموز به تقویت و بسط دانش ها و مهارت های خود می پردازد که می توان در کلاس درس ، مدرسه و کارگاه ، کتابخانه ، آزمایشگاه و یا در منزل باشد . این تکالیف از نظر تعداد دانش آموز در قالب گروهی ، عمومی ، انفرادی و از نظر محتوا به صورت آماده سازی و آمادگی بسطی امتدادی و خلاقیتی اجرا می گردد .

پوشه کار : پوشه کار ابزاری است که مجموعه ای از نمونه آثار و فعالیت های مختلف فراگیر در آن به شکل مدونی گرد آوری می شود که قابل ارزشیابی باشد . مواد پوشه کار عبارتند از : آثار هنری ، تکالیف نوشتنی ، تمرینات املا ، جمله نویسی ، برگه های آزمون ، گزارش دانش آموز . بازخورد: در بازخورد توصیفی ، فرآیند یاد دهی و یادگیری با نیازهای فراگیران و انتظارات آموزشی منطبق و سازگار است . بازخورد 5 نتیجه بررسی و داوری معلم از فعالیت های دانش آموز به منظور تعمق بخشی و گسترش یادگیری در کلاس است درواقع پوشه کار فرصت شناخت و اصلاح اشتباهات را به فراگیران می دهد.( رستگار .طاهره - ارزشیابی در خدمت یادگیری )

چک لیست
چک لیست مجموعه ای از نشانه ها و شواهدی است که به یک انتظار آموزشی یا انتظارات خاصی مربوط می شوند که به وسیله معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در کلاس درس یا فضای دیگر با توجه به تشخیص خود جمع اَوری و ثبت می شود .

گزارش پیشرفت تحصیلی: نوعی باز خورد پایانی است که هر سال دو بار به منظور بهبود عملکرد دانش آموزان و والدین داده می شود

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

ساعت فلش

سخن روز